1878–1960
Güroymak/Norşin tarihini anlatan bir şahsiyetler araştırmasında onun adına mutlaka yer verilmelidir.
Çünkü Said Nursî, gençlik yıllarındaki ilmî yolculuğunda Norşin’deki medrese çevresinden istifade etmiş önemli isimlerden biridir.
Norşin Medresesi’nin yetiştirdiği veya eğitim verdiği önemli isimler arasında Said Nursî’nin adı çeşitli akademik ve yerel kaynaklarda geçmektedir.
Bediüzzaman Said Nursî ve Norşin: Bir Âlimin Yetişmesinde Norşin’in İzleri
Bediüzzaman Said Nursî, Türkiye’nin yakın tarihinin en tanınmış İslam âlimlerinden biridir. Onun hayatında Norşin’in özel bir yeri vardır.
Said Nursî, Güroymak’ta doğmadı. Nurs köyünde dünyaya gelen Nursî, gençlik yıllarında Doğu Anadolu’nun çeşitli medreselerinde eğitim gördü. Bu eğitim hayatının önemli duraklarından biri de Norşin oldu.
Norşin Medresesi, dönemin önemli ilim merkezlerinden biri olarak çok sayıda öğrenciyi kendisine çekiyordu. Akademik çalışmalarda Said Nursî’nin de Norşin Medresesi’nde eğitim aldığı açıkça belirtilmektedir.
Genç Said’in Norşin yılları
Said Nursî’nin gençlik döneminde Doğu Anadolu’daki medrese geleneği, onun ilmî kişiliğinin oluşmasında önemli bir rol oynadı.
Norşin ise bu geleneğin en güçlü merkezlerinden biriydi.
Şeyh Abdurrahman-ı Tâğî tarafından oluşturulan medrese geleneği, öğrencilerin uzun yıllar boyunca Arapça ve İslami ilimleri öğrenmesine imkân sağlıyordu. Norşin’de sarf, nahiv, fıkıh, tefsir, hadis ve akaid gibi dersler okutuluyordu.
Said Nursî de bu ilmî ortamdan faydalanan isimler arasında yer aldı.
Norşin’in yetiştirdiği büyük isimler arasında
Norşin Medresesi’nin etkisi yalnızca Said Nursî ile sınırlı kalmadı.
Çeşitli kaynaklarda Norşin’de eğitim gören veya burada yetişen isimler arasında Şefik Arvasî, Sadreddin Yüksel, Abdülhakim Arvasî, Halil Gönenç, Ali Arslan, Ahmet Meylânî, Mazhar Taşkesenlioğlu ve Mehmet Emin Er gibi birçok âlim sayılmaktadır.
Bu tablo, Norşin’in bir ilçedeki sıradan bir medreseden çok daha geniş bir ilmî etki alanına sahip olduğunu göstermektedir.
Güroymak açısından anlamı
Said Nursî’yi “Güroymaklı” olarak tanımlamak tarihî açıdan doğru değildir.
Ancak onu Güroymak tarihinden tamamen ayrı düşünmek de mümkün değildir.
Çünkü genç Said’in ilmî hayatındaki önemli duraklardan biri Norşin’dir.
Bu nedenle Güroymak’ın tarihini anlatırken Said Nursî’nin Norşin ile olan bağının ayrıca ele alınması gerekir.
Bir insanın doğduğu toprak kadar, düşüncesinin şekillendiği, ilim aldığı ve hayatında iz bırakan yerler de onun biyografisinin bir parçasıdır.
Norşin, Said Nursî’nin hayatındaki bu duraklardan biridir.
Norşin’den dünyaya yayılan bir ilim geleneği
Bugün Said Nursî’nin eserleri Türkiye sınırlarını aşan geniş bir okuyucu kitlesine ulaşmış durumdadır.
Fakat onun hayatının ilk dönemlerine bakıldığında, Doğu Anadolu’daki geleneksel medrese eğitiminin önemli bir yeri görülür.
Norşin de bu eğitim geleneğinin güçlü merkezlerinden biridir.
Bu nedenle Said Nursî’nin Norşin ile ilişkisi, yalnızca kısa bir eğitim dönemi olarak değil, 19. ve 20. yüzyıl arasında Doğu Anadolu’da gelişen büyük medrese geleneğinin bir parçası olarak değerlendirilmelidir.
Güroymak’ın bugün sahip olduğu tarihî mirasın önemli taraflarından biri de budur:
Norşin yalnızca kendi çevresine değil, Türkiye’nin düşünce ve ilim hayatına iz bırakmış isimlere de kapılarını açmıştır.
Said Nursî bunun en bilinen örneklerinden biridir.
